Paul Cézanne (1905) - Stilleven met appels en perziken

"Het oog moet grijpen, dingen samendoen," zei Cézanne, "de hersenen geven er dan wel vorm aan." In een stilleven, waarin de kunstenaar ook de wereld creëert die hij schildert, vertegenwoordigt elk voorwerp, elke plaatsing, elk standpunt een beslissing. Cézanne schilderde de objecten hier afgebeeld vele malen, steeds opnieuw. De tafel, het patroon op het kleed en de bloemrijke kan waren allemaal attributen die hij in zijn atelier bewaarde. Elke nieuwe compositie was een nieuwe verkenning van vormen en hun onderlinge verhoudingen.

Hier helt de tafel onverwacht, wat de traditionele perspectiefregels tart. Op dezelfde manier zien we de kan van opzij, maar krijgen we ook een inkijkje. Paradoxaal genoeg is het juist Cézanne's trouw aan wat hij zag dat deze "ontkenning" van logica en driedimensionale ruimte verklaart. Het is niet zozeer dat hij de ruimte bewust platdrukt. Hij concentreert zich eerder op de objecten zelf in plaats van op het perspectiefschema – de "luchtbox" – waarin ze zich bevinden. Cézanne werkte langzaam en weloverwogen. Gedurende dagen verplaatste hij zijn ezel, waarbij hij verschillende objecten – of zelfs hetzelfde object – vanuit verschillende gezichtspunten schilderde. Elke keer schilderde hij wat hij zag. Het was zijn absorptie in het schilderen die zijn werk naar abstractie dreef.